Jongeren aan het woord over veiligheid in Kortrijk
Op dinsdag 18 november bracht Kortrijk Restorative City meer dan honderd jongeren samen voor Safe Spaces Brave Spaces in het Muziekcentrum Track. Jongeren van 16 tot 20 jaar gingen er in dialoog over hun ervaringen met (on)veiligheid in de stad en op school.
Het werd een dag vol eerlijke gesprekken, nieuwsgierige vragen en scherpe inzichten. Heel wat Kortrijkse scholen vaardigden een groep jongeren af voor deze unieke jongerenbijeenkomst:
- PTI Kortrijk
- Secundaire freinetschool ‘tvier
- Don Bosco
- Athena 3 hofsteden
- Athena Heule
- GUSCO campus DAS
- GUSCO campus Engineering
- CVO Miras
- Buso De Lage Kouter
- RHIZO OLV Vlaanderen
- RHIZO Zorgkrachtschool
- RHIZO Lifestyleschool
Een veilige plek begint bij luisteren
In het publieke debat gaat het vaak over jongeren, maar veel minder mét jongeren. Tijdens dit event kregen zij expliciet de ruimte om te verwoorden wat voor hen een plek veilig of net bedreigend maakt, welke situaties hen een ongemakkelijk gevoel bezorgen en welke oplossingen volgens hen écht werken.
Hun antwoorden waren rijk, confronterend en vaak verrassend eenvoudig: luisteren, nabijheid en juiste reacties maken het verschil.
Interactieve gesprekken en een echte safe space
Gedurende de voormiddag en namiddag werkten jongeren in verschillende cirkelgesprekken en creatieve formats, begeleid door studenten Sociaal Werk Howest, Sociale Readaptatiewetenschappen Howest en studenten Maatschappelijke Veiligheid van Vives. Docenten, leerkrachten of andere professionals waren niet aanwezig in de zaal. Een extra troef want de jongeren gingen dus in gesprek met leeftijdsgenoten waardoor ze vrijuit konden spreken. En voor de hogeschool studenten een unieke leerkans.
Doel was niet alleen om ervaringen te delen, maar ook om samen na te denken over concrete oplossingen die bijdragen aan een veiliger Kortrijk voor iedereen. De sfeer was open en uitnodigend: ervaringen werden gedeeld, ideeën scherpgesteld en oplossingen samen verkend.
Woorden die bleven hangen
Aan het einde van Safe Spaces Brave Spaces bracht woordkunstenaar Remco Jacobs (Tormented Souls) een tekst die de hele dag samenvatte in rauwe, eerlijke en herkenbare beelden. Zijn woorden raakten de jongeren — en twee dagen later opnieuw het publiek van de Trefdag Herstel.
Wat jongeren vertelden - inzichten uit de cirkelgesprekken
De gesprekken tijdens Safe Spaces Brave Spaces waren eerlijk en scherp. Jongeren spraken niet alleen over waar ze zich onveilig voelen, maar ook over wat ze zelf kunnen doen en wat ze verwachten van politie, stad en volwassenen. Hun ideeën waren concreet, direct en verrassend consistent over de verschillende scholen heen.
Dit zijn enkele kernideeën die besproken werden op de dag:
-
Wanneer voelen jongeren zich (on)veilig op school of in de stad?
-
Wat kunnen jongeren zelf doen om mee te werken aan veiligheid?
-
Wat verwachten jongeren van politie, stad en volwassenen?
Samenvattende inzichten uit de cirkelgesprekken:
(On)veiligheid
- Jongeren voelen zich vaak niet veilig rond het station en in de Reynaertstraat. Ook parken en sommige schoolomgevingen worden als onveilig ervaren.
- Ongewenst gefilmd worden zorgt voor een onveiligheidsgevoel op publieke plaatsen.
- Deze onveiligheidsgevoelens komen vooral voor wanneer het donker is en op plekken die slecht zichtbaar/verlicht zijn. Meer en langere straatverlichting wordt vaak aangehaald als oplossing om het onveiligheidsgevoel te verminderen.
- Natuurlijk zijn er ook plekken waar jongeren zich wel veilig voelen zoals school, winkels en afgesloten plekken, maar ook de veiligheid op deze plekken is afhankelijk van het uur, geslacht en of het donker/licht is. Over het algemeen voelen meisjes zich vaker onveilig dan jongens.
- Jongeren verwijzen ook naar bepaalde groepen die invloed hebben op het zich al dan niet veilig voelen, meer specifiek over intimidatie door rondhanggedrag van derden.
- Jongeren vragen dat de stad/politie op deze specifieke plekken waar jongeren zich onveilig voelen meer inzet op stewards, camera’s en meer controle.
Nabijheid
- Ze vragen meer politie, maar ook een ‘andere’ aanwezigheid van de politie. Ze vinden presentie heel belangrijk: politie die aanspreekbaar is en direct reageert bij signalen.
- Jongeren zijn vaak teleurgesteld in de reactie/respons die ze (niet) krijgen van de stad en/of politie. Ze voelen zich vaak niet gehoord. Men doet (te) weinig met hun signalen. Meldingsbereidheid en vertrouwen nemen daardoor af.
- Jongeren voelen enerzijds een drempel om naar de politie te stappen, anderzijds is er wantrouwen in de verdere afhandeling.
- Ook angst voor het inschakelen van ouders speelt mee om (niet) te melden bij politie. Andere instanties zijn laagdrempeliger, leggen meer focus op hun verhaal en zorg.
- Ze zijn enthousiast over (proef)projecten met aanspreekbare ‘roze hesjes’ tijdens het uitgaan.
- Sommige jongeren spreken sneller security of bewaking aan dan politie: dat voelt laagdrempeliger.
- Het moet duidelijk zijn bij wie jongeren terecht kunnen.
Participatie
- Jongeren willen zich letterlijk en figuurlijk gezien en gehoord voelen. Ze willen meedenken aan het veiligheidsvraagstuk en een steentje bijdragen vanuit hun eigen leefwereld.
- Ze ervaren een gebrek aan inspraak in verschillende contexten (op school, in de stad,…). Wordt er echt rekening gehouden met hun mening?
- Er is vaak geen aandacht/interesse voor context en achtergrond van hun verhaal — strikt de feiten.
- Door jongeren actief te informeren over en te betrekken bij het beleid ontstaat beter inzicht in het ‘veiligheidslandschap’.
Camera’s en filmen
- Over camera’s zijn meningen verdeeld. Ze kunnen achteraf helpen, maar op het moment zelf maken ze weinig verschil. Camera’s kunnen niet ingrijpen (diverse anekdotes).
- Jongeren zijn sowieso erg beducht op ongewenst gefilmd worden omdat het kan leiden tot online pesten, afpersing,…
Burgemeester Ruth Vandenberghe bedankt jongeren voor hun signalen en ideeën.
De burgemeester vraagt om te blijven spreken en meldingen te maken van overlast of ongewenst gedrag. Het zorgt ervoor dat de stad en de politie gepast kunnen optreden. Ze verzekert dat alles geregistreerd wordt. Daarbij nuanceert de burgemeester wel dat men niet altijd meteen kan opgetreden omdat er soms informatie ontbreekt of er onvoldoende bewijslast is om een onderzoek te starten.
Voor de burgemeester draait veiligheid om vrijheid én verantwoordelijkheid. Daarom is het belangrijk dat er duidelijk afspraken zijn waar iedereen zich aan houdt en iedereen voldoende naar elkaar luistert. Ze roept op om ouders, politie, leerkrachten, jeugdwerkers én andere jongeren aan te spreken als je met iets zit. Je staat er nooit alleen voor. Die openheid is de start van verbinding.
De burgemeester vertelt ook nog dat de stad recent besliste om het politiekorps te versterken en er onder meer een gespecialiseerd jeugdteam komt. Kortrijk wil een aanspreekbaar politieteam waar iedereen bij terecht kan. Een ook de jeugdraad kan ervoor zorgen dat de signalen en bezorgdheden van kinderen en jongeren op de agenda worden gezet. Bedankt iedereen en laat ons samen werk maken van een veilige stad.
Van jongeren naar de Trefdag Herstel
De inzichten die jongeren aanreikten, werden twee dagen later meegenomen naar de Trefdag Herstel: Van verbinding naar veiligheid. Daar gaven ze de toon aan: eerlijk, duidelijk, hoopvol. Hun stem klonk naast die van academici, praktijkwerkers en beleidsmakers - en kreeg zo een échte plaats in het bredere gesprek over veiligheid en herstel in Kortrijk.
Reactie plaatsen
Reacties